นมจะเป็นนมอินทรีย์ได้ เมื่อวัว อาหารที่วัวกิน และที่ดินที่เกี่ยวข้อง ทำตามมาตรฐานอินทรีย์ที่เขียนไว้เป็นลายลักษณ์อักษร และมีการตรวจยืนยัน กฎครอบคลุมเรื่องอาหารสัตว์ การเข้าถึงทุ่งหญ้า ช่วงปรับเปลี่ยนที่สัตว์ต้องผ่าน และวิธีรักษาสัตว์ป่วย กฎของแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน บทความนี้จึงบอกไว้ว่ากฎแต่ละข้อเป็นของประเทศใด
ในประเทศไทย มาตรฐานทั่วไปคือ มกษ. 9000-2564 ซึ่งรวมมาตรฐานอินทรีย์ที่เคยแยกกันอยู่เข้าเป็นฉบับเดียว แต่ตัวมาตรฐานระบุว่าภาคผนวกว่าด้วยปศุสัตว์จะประกาศในภายหลัง รายละเอียดด้านปศุสัตว์ด้านล่างจึงมาจากมาตรฐานเดิมว่าด้วยปศุสัตว์อินทรีย์ คือ มกษ. 9000 เล่ม 2-2554 ที่ออกโดยสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.)
อาหารสัตว์และการแทะเล็มหญ้า
ประเทศไทย อาหารสัตว์ควรมาจากการทำเกษตรอินทรีย์ เมื่อฟาร์มเริ่มปรับเปลี่ยน อาหารของสัตว์เคี้ยวเอื้อง เช่น โค ต้องเป็นอินทรีย์อย่างน้อย 70 เปอร์เซ็นต์ของวัตถุแห้ง หากฟาร์มหาอาหารอินทรีย์ได้ไม่ครบ มาตรฐานอนุญาตให้ใช้อินทรีย์อย่างน้อย 90 เปอร์เซ็นต์สำหรับสัตว์เคี้ยวเอื้อง โดยต้องได้รับความเห็นชอบจากหน่วยรับรอง ส่วนที่ไม่ใช่อินทรีย์ต้องมาจากแหล่งธรรมชาติ ทั้งพืช สัตว์ หรือแร่ธาตุ
สัตว์กินพืชต้องมีแปลงแทะเล็ม ยกเว้นบางกรณี เช่น สภาพอากาศไม่ดี หรือช่วงท้ายของการตั้งท้อง อาหารหยาบ คือหญ้าและพืชอาหารสัตว์ทั้งแบบสด แบบแห้ง และแบบหมัก ต้องมีอย่างน้อย 60 เปอร์เซ็นต์ของวัตถุแห้งที่กินต่อวัน แต่ปรับตามฤดูกาลหรือระยะให้นมได้ ขอเพียงไม่ต่ำกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ ห้ามเลี้ยงสัตว์เคี้ยวเอื้องด้วยหญ้าหมักอย่างเดียว และห้ามใส่ยาปฏิชีวนะ ยาป้องกันโรคบิดโคซิเดีย และสารเร่งการเจริญเติบโตในอาหารสัตว์ เมื่อใช้เพื่อเร่งการเจริญเติบโตหรือเพิ่มผลผลิต
สหรัฐอเมริกา ตามกฎอินทรีย์ระดับรัฐบาลกลาง 7 CFR part 205 อาหารสัตว์ต้องเป็นอินทรีย์ สัตว์เคี้ยวเอื้องต้องแทะเล็มอย่างน้อย 120 วันในหนึ่งปีปฏิทิน ในฤดูแทะเล็ม ทุ่งหญ้าต้องเป็นแหล่งวัตถุแห้งโดยเฉลี่ยอย่างน้อย 30 เปอร์เซ็นต์ของปริมาณที่กินทั้งหมด และอาหารแห้งที่ป้อนเพิ่มจำกัดไว้เฉลี่ยไม่เกิน 70 เปอร์เซ็นต์ของที่สัตว์ต้องการ ห้ามใช้ยาและฮอร์โมนเร่งการเจริญเติบโต และห้ามใช้ยาปฏิชีวนะในอาหารสัตว์
สหภาพยุโรป คณะกรรมาธิการยุโรป ระบุว่า สัตว์ควรได้ออกสู่พื้นที่โล่งหรือทุ่งหญ้าทุกครั้งที่ทำได้ และเกษตรกรต้องให้อาหารอินทรีย์ 100 เปอร์เซ็นต์ โดยควรมาจากฟาร์มเองหรือจากภูมิภาคเดียวกัน
ช่วงปรับเปลี่ยน
ทั้งที่ดินและสัตว์ต้องใช้เวลาปรับเปลี่ยน
ประเทศไทย ที่ดินที่ปลูกพืชอาหารสัตว์ต้องปรับเปลี่ยน 12 เดือนสำหรับพืชอายุปีเดียว และ 18 เดือนสำหรับพืชยืนต้น ส่วนสัตว์ที่ให้นม คือ โค แพะ และแกะ ต้องปรับเปลี่ยน 90 วัน หลังจากนั้นเรียกนมได้ว่านมอินทรีย์ระหว่างปรับเปลี่ยน และต้องผ่านไปอีก 6 เดือนจึงรับรองเป็นนมอินทรีย์ได้
สหรัฐอเมริกา สัตว์ผลิตนมต้องอยู่ภายใต้การจัดการแบบอินทรีย์อย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 12 เดือนก่อนขายนมเป็นนมอินทรีย์ ฟาร์มที่ไม่เคยปรับเปลี่ยนสัตว์ผลิตนมมาก่อน ปรับเปลี่ยนสัตว์ที่ไม่ใช่อินทรีย์ได้เพียงครั้งเดียว
ช่วงปรับเปลี่ยนของสหภาพยุโรปสำหรับนม บทความนี้ไม่ได้ตรวจสอบ จึงไม่ได้ระบุตัวเลขไว้
ยาสัตว์
ประเทศไทย สัตว์ที่ป่วยหรือบาดเจ็บต้องได้รับการรักษาทันที แม้การรักษาจะทำให้สถานะอินทรีย์สิ้นสุดลงก็ตาม ให้ลองสมุนไพร แร่ธาตุธรรมชาติ หรือการแพทย์ทางเลือกก่อน หากไม่ได้ผลจึงใช้ยาหรือยาปฏิชีวนะภายใต้การดูแลของสัตวแพทย์ โดยมีระยะหยุดยานานเป็น 2 เท่าของที่ฉลากระบุ หรืออย่างน้อย 48 ชั่วโมงถ้าฉลากไม่ระบุ ห้ามให้ยาปฏิชีวนะเป็นประจำเพื่อป้องกันไว้ก่อน สัตว์ที่ได้รับยาหรือยาปฏิชีวนะมากกว่า 2 ครั้งในหนึ่งปี หรือ 1 ครั้งหากอายุไม่ถึงหนึ่งปี ขายเป็นอินทรีย์ไม่ได้ และต้องกลับไปเริ่มช่วงปรับเปลี่ยนใหม่ การรักษาด้วยฮอร์โมนต้องอยู่ภายใต้การดูแลของสัตวแพทย์
สหรัฐอเมริกา สัตว์ที่ได้รับยาปฏิชีวนะขายเป็นอินทรีย์ไม่ได้ ห้ามให้ยาเมื่อสัตว์ไม่ได้ป่วย ยกเว้นวัคซีน ห้ามใช้ฮอร์โมนเร่งการเจริญเติบโต และผู้ผลิตต้องไม่งดการรักษาสัตว์ป่วยเพื่อรักษาสถานะอินทรีย์ของสัตว์ตัวนั้น
สหภาพยุโรป คณะกรรมาธิการระบุว่า ใช้ยาปฏิชีวนะและยาสัตว์อื่น ๆ ได้เมื่อสัตว์ป่วย ภายใต้เงื่อนไขที่เข้มงวด ไม่อนุญาตให้ใช้ฮอร์โมน ยกเว้นเพื่อรักษาสัตว์เป็นรายตัว และห้ามใช้สารเร่งการเจริญเติบโต
สรุปสั้น ๆ
- นมอินทรีย์ดูจากมาตรฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรและการตรวจสอบ ไม่ได้ดูจากหน้าตาของนม
- ไทย สหรัฐอเมริกา และสหภาพยุโรปต่างกำหนดให้ใช้อาหารสัตว์อินทรีย์ และห้ามสารเร่งการเจริญเติบโต
- กฎของไทยให้มีอาหารหยาบอย่างน้อย 60 เปอร์เซ็นต์ของวัตถุแห้งที่กินต่อวัน ปรับตามฤดูกาลหรือระยะให้นมได้ แต่ต้องไม่ต่ำกว่า 50 เปอร์เซ็นต์
- สหรัฐอเมริกากำหนดกฎการแทะเล็มเป็นตัวเลข คืออย่างน้อย 120 วันต่อปี และให้ทุ่งหญ้าเป็นแหล่งวัตถุแห้งอย่างน้อย 30 เปอร์เซ็นต์ของที่กินทั้งหมด
- ในสหรัฐอเมริกา วัวที่ได้รับยาปฏิชีวนะให้นมอินทรีย์ไม่ได้ ส่วนในไทย หากได้รับยาหรือยาปฏิชีวนะมากกว่า 2 ครั้งในหนึ่งปี วัวต้องกลับไปเริ่มช่วงปรับเปลี่ยนใหม่
