วิธีล้างผักที่บ้าน

ล้างผักใต้น้ำไหล ถูใบเบา ๆ และล้างใกล้เวลาที่จะปรุงหรือกิน สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) แนะนำวิธีแช่ผักสามวิธี ทุกวิธีจบด้วยการล้างในน้ำสะอาด และ อย. บอกไว้ชัดว่าการล้างกำจัดได้ไม่หมดทุกอย่าง การล้างจึงเป็นเพียงขั้นตอนหนึ่งในหลายขั้นตอน ไม่ได้รับประกันอะไร

วิธีที่ อย. แนะนำ

อย. เผยแพร่อินโฟกราฟิกเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2567 เรื่องวิธีล้างผักสามวิธี ทุกวิธีมุ่งไปที่สารเคมีตกค้างและเชื้อโรคบนผิวผัก

น้ำไหล แช่ผัก 15 นาที แล้วถือผักไว้ใต้น้ำไหลและถูใบที่แยกออกจากกันนาน 2 นาที อย. ระบุว่าวิธีนี้เหมาะกับผักปริมาณน้อย และลดสารตกค้างได้ร้อยละ 54 ถึง 64
น้ำส้มสายชู ผสมน้ำส้มสายชู 5 เปอร์เซ็นต์ 1 ช้อนโต๊ะลงในน้ำ 4 ลิตร แช่ 15 นาที แล้วล้างด้วยน้ำสะอาด ลดได้ร้อยละ 29 ถึง 38
เบกกิ้งโซดา ผสมโซเดียมไบคาร์บอเนตครึ่งช้อนโต๊ะลงในน้ำ 10 ลิตร แช่ 15 นาที แล้วล้างด้วยน้ำสะอาด ลดได้ร้อยละ 80 ถึง 95

อินโฟกราฟิกระบุว่าตัวเลขเหล่านี้มาจากหน่วยโภชนาการของศูนย์การแพทย์ของมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง ตัวเลขบอกว่าสารตกค้างลดลงเท่าใดในการทดสอบ และช่วงตัวเลขก็กว้างมาก จึงบอกไม่ได้ว่าผักมัดใดมัดหนึ่งสะอาดแค่ไหนแล้ว

อย. ระบุเพิ่มว่าการล้างกำจัดสารตกค้างได้ไม่หมด เคล็ดลับการเลือกผักของ อย. ได้แก่ เลือกผักที่มีสีธรรมชาติ ไม่มีคราบขาวที่ดูเหมือนสารเคมีตกค้าง ไม่มีกลิ่นผิดปกติ และกินผักตามฤดูกาล

สิ่งสกปรก เชื้อโรค และปรสิต

สารตกค้างเป็นเพียงส่วนหนึ่งของเรื่องนี้ หน้าเว็บของ อย. ระบุว่าการล้างช่วยลดจุลินทรีย์ก่อโรคบนผิวผักได้ด้วย

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ทดสอบเรื่องนี้ในปี 2556 และ 2557 โดยเก็บผัก 8 ชนิดที่คนนิยมกินดิบ จากตลาดสดในกรุงเทพมหานครและจังหวัดใกล้เคียง ชนิดละ 10 ตัวอย่าง ได้แก่ สะระแหน่ ผักกาดหอม ต้นหอม ใบบัวบก กุยช่าย คื่นฉ่าย ผักชี และพาร์สลีย์ ก่อนล้างพบปรสิตกลุ่มหนอนพยาธิในผักทั้ง 8 ชนิด และพบไข่พยาธิตัวกลมในผัก 7 ชนิด

หลังล้าง จำนวนปรสิตลดลง วิธีที่ทดสอบมีสามวิธี คือ แช่น้ำเปล่า แช่น้ำส้มสายชู 5 เปอร์เซ็นต์ 15 มิลลิลิตรต่อน้ำ 4 ลิตร และแช่เกลือ 15 กรัมต่อน้ำ 4 ลิตร ทุกวิธีตามด้วยการล้างน้ำ นักวิจัยไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างสามวิธี ดังนั้นในการทดสอบนี้ การเลือกวิธีจึงไม่ได้ทำให้ผลต่างกันอย่างชัดเจน

คำแนะนำจากสหรัฐอเมริกา

องค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกา (US FDA) ให้คำแนะนำผู้บริโภคในสหรัฐอเมริกาไว้ดังนี้

ล้างผักผลไม้ทุกชนิดให้ทั่วใต้น้ำไหลก่อนเตรียมหรือกิน
ไม่ใช้สบู่ ผงซักฟอก หรือน้ำยาล้างผักผลไม้ที่ขายทั่วไป
ผักผลไม้ที่เนื้อแน่น เช่น เมลอนและแตงกวา ให้ขัดด้วยแปรงสะอาดสำหรับล้างผักผลไม้
ซับให้แห้งด้วยผ้าสะอาดหรือกระดาษซับ
ตัดส่วนที่เสียหายหรือช้ำออก

อินโฟกราฟิกของ อย. พูดถึงน้ำ น้ำส้มสายชู และเบกกิ้งโซดา ไม่ได้พูดถึงสบู่ ทั้งสองแหล่งตรงกันที่การล้างใต้น้ำไหลและการล้างด้วยน้ำสะอาดตอนท้าย

สรุปสั้น ๆ

ล้างใต้น้ำไหล ถูเบา ๆ และล้างใกล้เวลาที่จะใช้
อย. ระบุวิธีแช่ผักสามวิธีที่ลดสารเคมีตกค้างได้ร้อยละ 29 ถึง 95 และระบุว่าการล้างกำจัดได้ไม่หมดทุกอย่าง
ในการทดสอบของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ วิธีล้างสามวิธีลดจำนวนปรสิตได้ และไม่มีวิธีไหนดีกว่าอย่างชัดเจน
คำแนะนำของสหรัฐอเมริกาเพิ่มเรื่องใช้แปรงสะอาดกับผักผลไม้เนื้อแน่น ซับให้แห้งหลังล้าง และไม่ใช้สบู่หรือผงซักฟอก