หั่นแอปเปิลวางไว้บนเขียงแป๊บเดียว หน้าที่หั่นก็ออกสีน้ำตาลอ่อน แล้วค่อย ๆ เข้มขึ้น ต้นเหตุคืออากาศที่โดนเนื้อผลไม้ แช่น้ำผสมน้ำเลมอนนิดหน่อยสักครู่ ดำช้าลงได้ วิธีที่เล่าต่อไปนี้มาจากหน่วยบริการวิชาการของมหาวิทยาลัยในสหรัฐอเมริกา ซึ่งเขียนไว้ให้คนทำครัวที่บ้าน ในไทยไม่มีกฎเรื่องนี้ เรื่องในครัวแบบนี้ไม่มีใครออกข้อบังคับ
หน้าที่หั่นเกิดอะไรขึ้น
หน่วยบริการวิชาการเรียกอาการนี้ว่าสีน้ำตาลจากเอนไซม์ (enzymatic browning) เอนไซม์คือสารธรรมชาติในผลไม้ ที่ทำให้สารเคมีเปลี่ยนไปเป็นอย่างอื่น หน่วยบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียอธิบายว่า พอปอกหรือหั่นผลไม้ เอนไซม์ในเนื้อก็เริ่มทำให้สีเปลี่ยนได้ทันที และสีที่เปลี่ยนยังทำให้วิตามินซีในผลไม้ลดลงบ้างด้วย ส่วน University of Illinois Extension บอกว่าต้นเหตุคือผลไม้โดนอากาศ สีน้ำตาลไม่มีอันตราย แต่เนื้อผลไม้จะหายกรอบ และหน้าตาไม่น่ากิน
ไม่ได้มีแค่แอปเปิล University of Illinois Extension ยกตัวอย่างแอปเปิล กล้วย ลูกพีช และลูกแพร์ ว่าเป็นผลไม้ที่หั่นแล้วออกสีน้ำตาล
แช่น้ำเลมอน
ใช้แค่เลมอนกับน้ำเปล่า สูตรของ University of Illinois Extension ผสมน้ำ 1 ควอร์ต (น้อยกว่า 1 ลิตรนิดหน่อย) กับน้ำเลมอน 3 ช้อนโต๊ะ แช่ผลไม้หั่นไว้ 3 ถึง 5 นาที ทางนั้นเตือนไว้ด้วยว่ารสหรือสีอาจเปลี่ยนนิดหน่อย
มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียเขียนไว้ให้คนที่เตรียมแอปเปิลกับลูกแพร์ไปบรรจุขวด สูตรจางกว่า คือน้ำเลมอน 2 ช้อนโต๊ะในน้ำ 2 ควอร์ต (น้อยกว่า 2 ลิตรนิดหน่อย) และบอกว่าน้ำเลมอนหยุดสีน้ำตาลได้แค่ชั่วคราว ได้ผลน้อยกว่าผงวิตามินซีแท้ สองแหล่งให้ตัวเลขไม่ตรงกัน ใช้ตัวเลขเป็นแนวทางก็พอ แล้วเลือกทำสูตรใดสูตรหนึ่ง อย่าเอามาผสมกัน
ข้อควรรู้จากสองแหล่ง
- ทำให้เร็ว หน้าของแคลิฟอร์เนียบอกว่าอย่าปล่อยผลไม้หั่นแล้วโดนอากาศนานเกินจำเป็น
- อย่าแช่นานเกินไป แคลิฟอร์เนียเตือนว่าผลไม้จะอมน้ำจนเละ ส่วน Illinois แช่แค่ 3 ถึง 5 นาที
- น้ำเลมอนอาจทำให้รสหรือสีเปลี่ยนไปเล็กน้อย
ทางเลือกอื่น และวิธีที่ไม่พอ
ใครคิดจะใช้กรดซิตริกอย่างเดียว University of Illinois Extension บอกว่าใช้แทนวิตามินซีไม่ได้ดี
แหล่งเดียวกันมีอีกวิธี คือน้ำวิตามินซี ใช้ผง 1 ช้อนชา หรือวิตามินซีเม็ดขนาด 500 มิลลิกรัมบด 6 เม็ด ละลายในน้ำ 2 ถ้วย แช่ผลไม้ 3 ถึง 5 นาที วิธีนี้รสไม่เปลี่ยน ตามที่ Illinois บอก มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียก็บอกว่าวิตามินซีเป็นวิธีที่ใช้กันมากที่สุด แต่ในครัวส่วนใหญ่ เลมอนน่าจะหาง่ายกว่า
แช่แล้วก็ยังต้องเข้าตู้เย็น
การแช่ช่วยแค่เรื่องสี University of Illinois Extension บอกว่าแอปเปิลหั่นแล้วไม่ควรวางไว้ที่อุณหภูมิห้องเกิน 2 ชั่วโมง ชิ้นที่แช่แล้วให้ห่อพลาสติกแร็ปให้แน่น หรือใส่กล่องปิดฝาสนิท แล้วเก็บในตู้เย็น อยู่ได้ราว 3 ถึง 4 วัน แล้วแต่พันธุ์ ถ้าจะบรรจุขวดเก็บ หน้าของแคลิฟอร์เนียให้ใช้สูตรที่ทดสอบแล้วจากศูนย์แห่งชาติเพื่อการถนอมอาหารที่บ้าน (National Center for Home Food Preservation) ของสหรัฐอเมริกา
ต้องแช่ทุกครั้งไหม
University of Illinois Extension บอกว่าสีน้ำตาลไม่มีอันตราย เป็นแค่เรื่องหน้าตาและสัมผัสของผลไม้ หั่นแล้วกินเลยในไม่กี่นาที ก็อาจไม่ต้องแช่ ต้องวางรอ เช่น ใส่กล่องข้าวไปกินตอนเที่ยง แช่น้ำเลมอนเจือจางหรือน้ำวิตามินซีสักพัก ผลไม้จะดูสดกว่า จะใช้สูตรไหนก็แช่ตามเวลาที่บอก สะเด็ดน้ำ แล้วเก็บในที่เย็น
สรุปสั้น ๆ
- ผลไม้หั่นแล้วดำเพราะเนื้อโดนอากาศ ไม่มีอันตราย แต่เนื้อจะหายกรอบไปบ้าง
- Illinois Extension แช่ผลไม้ในน้ำ 1 ควอร์ตผสมน้ำเลมอน 3 ช้อนโต๊ะ นาน 3 ถึง 5 นาที
- California Extension ใช้น้ำเลมอน 2 ช้อนโต๊ะในน้ำ 2 ควอร์ต สองแหล่งให้ตัวเลขต่างกัน
- วิตามินซีได้ผลดีกว่าน้ำเลมอน กรดซิตริกอย่างเดียวใช้แทนไม่ได้ดี
- ผลไม้หั่นแล้วอย่าวางนอกตู้เกิน 2 ชั่วโมง ชิ้นที่แช่แล้วปิดให้มิดในตู้เย็น อยู่ได้ราว 3 ถึง 4 วัน
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมผลไม้หั่นแล้วถึงเปลี่ยนเป็นสีดำ
หน้าที่หั่นโดนอากาศ เอนไซม์ในผลไม้จึงทำให้หน้าที่หั่นเป็นสีน้ำตาล สีน้ำตาลไม่มีอันตราย แต่เนื้อผลไม้จะหายกรอบ
วิธีใช้น้ำเลมอนช่วยกันผลไม้ดำต้องทำอย่างไร
สูตรของ University of Illinois Extension ผสมน้ำเลมอน 3 ช้อนโต๊ะกับน้ำ 1 ควอร์ต แช่ชิ้นผลไม้ 3 ถึง 5 นาที แล้วสะเด็ดน้ำ
แช่น้ำเลมอนแล้วต้องเก็บเข้าตู้เย็นไหม
ควรเก็บในตู้เย็น ห่อให้แน่นหรือใส่กล่องปิดฝาสนิท อยู่ได้ราว 3 ถึง 4 วัน และไม่ควรวางผลไม้หั่นไว้ที่อุณหภูมิห้องเกิน 2 ชั่วโมง



