วิธีอ่านแผงไข่ไก่ในประเทศไทย.

แผงไข่ไก่ของไทยบอกข้อมูลได้ห้าอย่าง คือ เบอร์ขนาด เกรด จำนวนไข่หรือน้ำหนักที่อยู่ข้างใน วันที่ และวิธีเก็บ ประเทศไทยมีมาตรฐานไข่ไก่แห่งชาติคือ มกษ. 6702 (TAS 6702 พ.ศ. 2553) ที่กำหนดข้อมูลเหล่านี้ไว้ แต่เป็นมาตรฐานโดยสมัครใจ แผงไข่จึงอาจแสดงเพียงบางข้อ

ขนาดคือเบอร์ 0 ถึง 5

ในมาตรฐานของไทย ขนาดดูจากน้ำหนักของไข่ฟองหนึ่ง ไม่ใช่ดูจากความใหญ่ที่เห็น เบอร์เรียงจากไข่ที่หนักที่สุดไปเบาที่สุด

• เบอร์ 0 จัมโบ้ (Jumbo) มากกว่า 70 กรัม
• เบอร์ 1 ใหญ่พิเศษ (Extra large) มากกว่า 65 ถึง 70 กรัม
• เบอร์ 2 ใหญ่ (Large) มากกว่า 60 ถึง 65 กรัม
• เบอร์ 3 กลาง (Medium) มากกว่า 55 ถึง 60 กรัม
• เบอร์ 4 เล็ก (Small) มากกว่า 50 ถึง 55 กรัม
• เบอร์ 5 เล็กมาก (Peewee) มากกว่า 45 ถึง 50 กรัม

แผงหนึ่งอาจมีไข่ขนาดเล็กลงไปอีกหนึ่งเบอร์ปนอยู่บ้าง มาตรฐานอนุญาตให้มีไข่ขนาดเล็กกว่าถัดลงไปได้ไม่เกินร้อยละ 3.4 ของไข่ในแผง ดังนั้นแผงที่ระบุเบอร์ 3 จึงไม่ได้รับประกันว่าทุกฟองจะขนาดเท่ากันพอดี

เกรดดูที่ตัวไข่ ไม่ใช่ขนาด

มาตรฐานแบ่งเป็นสามเกรด คือ AA, A และ B ตัดสินจากเปลือก ช่องอากาศภายในไข่เมื่อส่องกับแสง และลักษณะของไข่เมื่อตอกออกมา

เกรด AA เปลือกสะอาดและเรียบ ช่องอากาศลึกไม่เกิน 0.3 เซนติเมตร และไข่แดงกลมนูนอยู่ในไข่ขาวข้น เกรด A ช่องอากาศลึกได้ถึง 0.5 เซนติเมตร ส่วนเกรด B ลึกได้ถึง 0.8 เซนติเมตร ไข่แดงแบนกว่า ไข่ขาวเป็นน้ำมากกว่า และเปลือกเปื้อนเล็กน้อยได้

แผงหนึ่งมีไข่เกรดต่ำลงไปอีกหนึ่งเกรดปนอยู่ได้บ้าง สำหรับแผงเกรด AA และเกรด A ต้องมีไข่อย่างน้อยร้อยละ 85 ที่ตรงตามเกรดที่ระบุ ส่วนที่เหลือต่ำกว่าได้หนึ่งเกรด

จำนวน วันที่ และวิธีเก็บ

มาตรฐานกำหนดให้บรรจุภัณฑ์ที่ขายตรงให้ผู้บริโภคมีข้อความต่อไปนี้ เป็นภาษาไทยสำหรับตลาดในประเทศ

• คำว่า "ไข่ไก่" พร้อมเกรดและขนาด
• จำนวนไข่ หรือน้ำหนักสุทธิเป็นกรัมหรือกิโลกรัม
• ชื่อและที่อยู่ของผู้ผลิต ผู้บรรจุใหม่ หรือผู้จัดจำหน่าย
• วันที่บรรจุและ/หรือวันที่ควรบริโภคก่อน
• เลขล็อต
• คำแนะนำการเก็บรักษาและการขนส่ง และคำเตือนว่า "แตกหักง่าย"

เมื่อยืนอยู่หน้าชั้นวาง วันที่เป็นบรรทัดที่มีประโยชน์ที่สุด กรมปศุสัตว์แนะนำว่า วันที่บรรจุและวันหมดอายุบนฉลากเป็นวิธีง่าย ๆ ที่บอกว่าไข่แผงนั้นสดแค่ไหน วันที่บรรจุใหม่กว่าหมายถึงไข่อายุน้อยกว่า

เรื่องการเก็บ มาตรฐานระบุว่าไข่ที่เก็บนานเกิน 1 สัปดาห์ ควรเก็บในตู้เย็นหรือห้องควบคุมอุณหภูมิที่ 10 ถึง 13 องศาเซลเซียส

เครื่องหมายบนแผงไข่หมายถึงอะไร

เครื่องหมายคือคำยืนยันของใครสักคน ความหมายจึงขึ้นอยู่กับว่าใครเป็นผู้กำหนด

กรมปศุสัตว์อธิบายเครื่องหมาย ปศุสัตว์ OK (Livestock OK) ว่าบอกว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพได้มาตรฐาน ไม่มีสารตกค้าง และมีแหล่งที่มาชัดเจนที่ตามรอยสินค้าได้ ส่วนเครื่องหมายรับรองตามมาตรฐานแห่งชาติ ต้องใช้ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร

คำว่า "อินทรีย์" ใช้เกณฑ์ที่เข้มกว่า ตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ของไทย ผลิตภัณฑ์ที่ติดฉลากว่าอินทรีย์ต้องมาจากระบบการผลิตอินทรีย์ที่ผ่านการตรวจและได้รับการรับรอง และฉลากต้องแสดงชื่อหรือรหัสของหน่วยตรวจรับรอง

แผงไข่จากประเทศอื่นใช้กฎอื่น ตัวอย่างเช่น ในสหภาพยุโรป แผงไข่เกรด A ต้องแสดงรหัสศูนย์บรรจุ ชั้นคุณภาพ เกรดน้ำหนักเป็นตัวอักษร (S, M, L หรือ XL) วันที่ควรบริโภคก่อน และวิธีเลี้ยง

สรุปสั้น ๆ

• ขนาดไข่ไก่ของไทยเป็นเบอร์ 0 ถึง 5 แต่ละเบอร์คือช่วงน้ำหนักต่อไข่หนึ่งฟอง
• เกรด AA, A และ B อธิบายเปลือก ช่องอากาศ และลักษณะของไข่เมื่อตอกออกมา
• วันที่บรรจุหรือวันที่ควรบริโภคก่อนเป็นทางลัดที่เร็วที่สุดในการดูอายุไข่
• เครื่องหมายมีความหมายตามที่เจ้าของเครื่องหมายกำหนด จึงควรดูว่าใครเป็นผู้กำหนด
• มกษ. 6702 เป็นมาตรฐานโดยสมัครใจ แผงไข่บางแผงจึงแสดงข้อมูลน้อยกว่าที่มาตรฐานระบุ

แหล่งข้อมูล

• Thai Agricultural Standard TAS 6702-2010, Hen Egg (unofficial English translation, ACFS)
• Thai Agricultural Standard TAS 9000-2021, Organic Agriculture (unofficial English translation, ACFS)
• Public Relations Department, Livestock OK mark and choosing fresh eggs (statement by the Director-General of the Department of Livestock Development, 20 May 2022)
• Commission Delegated Regulation (EU) 2023/2465 on marketing standards for eggs