นมพาสเจอร์ไรส์ ยูเอชที และสเตอริไลส์ ต่างกันตรงไหน.

นมถุงในตู้เย็น นมกล่องบนชั้น และนมกระป๋องในตู้กับข้าว ผ่านความร้อนคนละแบบ จึงเก็บคนละแบบ กฎของไทยกำหนดไว้แบบนี้

นมทั้งสามแบบผ่านความร้อนมาเหมือนกัน เพื่อลดหรือฆ่าจุลินทรีย์ ที่ต่างกันคือร้อนแค่ไหน นานเท่าไร และบรรจุยังไงหลังจากนั้น นมพาสเจอร์ไรส์ใช้ความร้อนเบาที่สุด เลยต้องแช่เย็นตลอด นมยูเอชที (UHT) กับนมสเตอริไลส์ใช้ความร้อนสูงกว่ามาก แล้วปิดผนึกในบรรจุภัณฑ์ที่สะอาด ยังไม่เปิดก็วางไว้ที่อุณหภูมิห้องได้ นมแต่ละแบบมีความหมายกำหนดไว้ในกฎหมายไทย

แต่ละแบบให้ความร้อนอย่างไร

ความหมายของนมแต่ละแบบ ดูได้ในประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 350 พ.ศ. 2556 เรื่อง นมโค

  • พาสเจอร์ไรส์ ต้มให้ร้อนอย่างน้อย 63 องศาเซลเซียส นานอย่างน้อย 30 นาที หรืออย่างน้อย 72 องศาเซลเซียส นานอย่างน้อย 15 วินาที เสร็จแล้วทำให้เย็นทันทีจนเหลือ 5 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า สองเงื่อนไขนี้ตรงกับเกณฑ์ขั้นต่ำของการพาสเจอร์ไรส์ในมาตรฐานอาหารระหว่างประเทศโคเด็กซ์ (Codex Alimentarius)
  • ยูเอชที ย่อมาจาก ultra-high temperature หรืออุณหภูมิสูงพิเศษ ให้ความร้อนอย่างน้อย 133 องศาเซลเซียส นานอย่างน้อย 1 วินาที แล้วบรรจุในสภาพปลอดเชื้อ ต้องโฮโมจีไนซ์ด้วย คือตีให้ไขมันกระจายเข้ากับน้ำนมทั่วกัน ตามโคเด็กซ์ ยูเอชทีปกติใช้ 135 ถึง 150 องศาเซลเซียส ให้นมปลอดเชื้อในเชิงพาณิชย์
  • สเตอริไลส์ ลำดับกลับกับยูเอชที ปิดนมในภาชนะก่อน แล้วค่อยให้ความร้อนอย่างน้อย 100 องศาเซลเซียส นานตามที่เหมาะสม ต้องโฮโมจีไนซ์เหมือนกัน นมจึงปลอดเชื้ออยู่ในภาชนะนั้นเลย

ต้องเก็บนมแบบไหน ขึ้นกับว่าให้ความร้อนมาแบบไหน กฎหมายไทยจึงบังคับให้ชื่อบนฉลากบอกวิธีที่ใช้ ดูข้างกล่องหรือถุงจะเห็นคำว่าพาสเจอร์ไรส์ ยูเอชที หรือสเตอริไลส์

กฎการเก็บของไทย

นมพาสเจอร์ไรส์หรือนมสด ตั้งแต่บรรจุจนถึงมือคนดื่ม ต้องเก็บที่ 8 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า และต้องดื่มให้หมดภายใน 10 วันนับจากวันที่บรรจุ ตามประกาศฉบับเดียวกัน ผู้ผลิตจะตั้งให้นานกว่านั้นได้ ต้องให้สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) อนุมัติระบบควบคุมคุณภาพก่อน คำแนะนำของ อย. เรื่องนมพาสเจอร์ไรส์แบบถุงก็ตรงกัน เก็บในตู้เย็นไม่เกิน 8 องศาเซลเซียส ได้ราว 10 วันนับจากวันที่บรรจุ

นมยูเอชทีและนมสเตอริไลส์ เก็บที่อุณหภูมิปกติได้ตามประกาศ ก่อนนมแต่ละรุ่นออกจากโรงงาน ผู้ผลิตต้องพักไว้ที่อุณหภูมิปกติอย่างน้อย 5 วันหลังบรรจุ ดูว่านมไม่เปลี่ยนไป

ยังไม่เปิด เก็บได้นานแค่ไหน

ตัวเลขคร่าว ๆ จาก อย.

  • นมพาสเจอร์ไรส์แบบถุง ราว 10 วันนับจากวันที่บรรจุ เก็บที่ 8 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า
  • นมยูเอชทีแบบกล่อง ราว 6 เดือนที่อุณหภูมิปกติ ไม่ให้โดนแดดตรง ๆ และไม่วางซ้อนสูงเกินไป
  • นมสเตอริไลส์แบบกระป๋อง ราว 12 เดือนโดยไม่ต้องแช่เย็น ไม่ให้โดนแดดตรง ๆ

ทั้งหมดเป็นค่าประมาณ ตามโคเด็กซ์ ผู้ผลิตเป็นคนกำหนดอายุการเก็บ ยึดวันที่ที่พิมพ์บนกล่องหรือถุงไว้ก่อน

เปิดแล้ว

นมพาสเจอร์ไรส์ถุงที่ดื่มไม่หมด อยากเก็บไว้ดื่มต่อ ให้เทแบ่งออกมาทีละส่วนเท่าที่จะดื่ม แล้วรีบดื่มให้หมดถุง อย. แนะนำไว้แบบนี้

นมยูเอชทีที่เปิดกล่องแล้ว แหล่งไทยข้างบนไม่ได้ให้ตัวเลขไว้ ที่หาได้มาจากสหรัฐอเมริกา เอกสารของ Clemson University Cooperative Extension ให้ถือเหมือนนมสด ใช้ให้หมดภายในไม่กี่วัน

สรุปสั้น ๆ

  • นมพาสเจอร์ไรส์ ร้อนอย่างน้อย 63 องศาเซลเซียส 30 นาที หรือ 72 องศาเซลเซียส 15 วินาที แล้วทำให้เย็นจนเหลือ 5 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า
  • นมยูเอชที ร้อนอย่างน้อย 133 องศาเซลเซียส อย่างน้อย 1 วินาที บรรจุแบบปลอดเชื้อ และโฮโมจีไนซ์ นมสเตอริไลส์ให้ความร้อนหลังปิดผนึกในภาชนะแล้ว
  • ในไทย นมพาสเจอร์ไรส์เก็บที่ 8 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า และดื่มภายใน 10 วันนับจากวันที่บรรจุ เว้นแต่ได้อนุมัติให้นานกว่านั้น
  • นมยูเอชทีและนมสเตอริไลส์เก็บที่อุณหภูมิปกติ อย. ให้ราว 6 เดือนสำหรับแบบกล่อง และราว 12 เดือนสำหรับแบบกระป๋อง
  • เปิดแล้วรีบดื่ม นมยูเอชทีที่เปิดแล้ว แหล่งจากสหรัฐอเมริกาให้ถือเหมือนนมสด

คำถามที่พบบ่อย

นมแต่ละแบบต่างกันยังไง

นมทั้งสามแบบผ่านความร้อนเพื่อลดจุลินทรีย์ต่างกัน นมพาสเจอร์ไรส์ใช้ความร้อนเบากว่า นมยูเอชทีและนมสเตอริไลส์ใช้ความร้อนสูงกว่ามากและปิดผนึกในบรรจุภัณฑ์สะอาด

นมพาสเจอร์ไรส์เก็บได้กี่วัน

นมพาสเจอร์ไรส์แบบถุงเก็บในตู้เย็นไม่เกิน 8 องศาเซลเซียส ได้ราว 10 วันนับจากวันที่บรรจุ ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข

นมยูเอชทีเก็บนอกตู้เย็นได้ไหม

นมยูเอชทีแบบกล่องเก็บที่อุณหภูมิปกติได้ราว 6 เดือน โดยไม่ให้โดนแดดและไม่วางซ้อนสูงเกินไป ตามข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

แหล่งข้อมูล