ดูยังไงว่าไข่ยังสด.

ไข่สดมีช่องอากาศเล็ก ไข่ขาวข้น ไข่แดงกลม ส่วนการเอาไข่ลอยน้ำบอกได้แค่ว่าไข่เก่าแค่ไหน ไม่ได้บอกว่าเสีย แต่ละวิธีบอกอะไรได้ และบอกอะไรไม่ได้

ตอกไข่ลงบนจานแบนดูตรงที่สุด ไข่สดมีไข่แดงกลมตั้งอยู่กลางจาน ไข่ขาวข้นใสโอบไว้ไม่ให้ไหล ในเปลือกมีช่องอากาศเล็ก ๆ อยู่ที่ด้านป้านเท่านั้น ไข่ยิ่งเก่า ช่องอากาศยิ่งโต ไข่ขาวบางลง ไข่แดงแบนลง เอาไข่ลอยน้ำใช้ได้อย่างเดียว คือบอกคร่าว ๆ ว่าไข่เก่าแค่ไหน เสียหรือยัง ลอยน้ำบอกไม่ได้

ไข่เปลี่ยนไปยังไงเมื่อเก็บนาน

ไข่ที่เพิ่งออกจากแม่ไก่ยังอุ่นอยู่ พอเย็นลง ข้างในหดตัวนิดหนึ่ง เยื่อสองชั้นที่บุเปลือกแยกกันที่ด้านป้าน กลายเป็นช่องอากาศเล็ก ๆ ตรงนั้น ระหว่างเก็บ ไข่เสียน้ำออกทางเปลือกไปเรื่อย ๆ ช่องอากาศจึงโตขึ้น ตามคำอธิบายของหน่วยบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยฟลอริดา

ไข่ขาวก็เปลี่ยน ยิ่งเก่า ไข่ขาวยิ่งบาง ไข่แดงยิ่งแบน ไข่ที่วางไว้ในที่อุ่นเก่าเร็วกว่าไข่ในตู้เย็นมาก ข้อนี้มาจากหน่วยบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน ถึงจะแช่ตู้เย็นถูกวิธีทั้งแผง ไข่ก็ตกจากคุณภาพ AA เป็น A ในราว 1 สัปดาห์ และจาก A เป็น B ในราว 5 สัปดาห์ ตามข้อมูลของมหาวิทยาลัยฟลอริดา

วันที่บนแผงช่วยเดาอายุไข่ได้ก่อน มาตรฐานของไทยให้แผงที่ขายตรงถึงผู้บริโภคมีวันที่บรรจุ และ/หรือวันที่ควรบริโภคก่อน ในสหรัฐอเมริกา วันที่บนแผงไข่เป็นวันที่ผู้แปรรูปใช้หมุนเวียนสต็อก และไข่ในตู้เย็นคงคุณภาพได้ 3 ถึง 5 สัปดาห์ ตามที่หน่วยบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยไอโอวาสเตตบอกไว้ ดูวันที่เพื่อประมาณอายุ แล้วค่อยดูที่ตัวไข่อีกที

มาตรฐานไทยใช้ตัวเลขอะไร

มาตรฐานไข่ไก่ของไทย มกษ. 6702-2553 แบ่งเกรดจากสิ่งที่อยู่ในเปลือก

  • เกรด AA ช่องอากาศลึกไม่เกิน 0.3 เซนติเมตร หมุนไข่แล้วไม่ขยับ ตอกออกมาไข่แดงกลมนูน อยู่ในไข่ขาวข้น
  • เกรด A ช่องอากาศไม่เกิน 0.5 เซนติเมตร ไข่ขาวค่อนข้างข้น
  • เกรด B ช่องอากาศไม่เกิน 0.8 เซนติเมตร ไข่แดงแบน ไข่ขาวเหลวเป็นน้ำและแผ่ออก

นอกจากเกรด ข้อกำหนดคุณภาพทั่วไปของมาตรฐานยังให้ไข่ไม่มีกลิ่นผิดปกติ ไข่ขาวไม่ขุ่น และไม่มีราที่มองเห็นได้ คนคัดเกรดวัดช่องอากาศด้วยการส่องไข่ (candling) เอาไฟสว่าง ๆ ส่องผ่านเปลือกในห้องมืด

ตอกลงจานดู

ที่บ้านทำวิธีนี้ได้ตรงที่สุด และบอกได้มากกว่าดูไข่ทั้งเปลือกแบบไหน ๆ ไข่สดมีไข่แดงกลมอยู่ตรงกลาง ล้อมด้วยไข่ขาวข้นที่ไม่ไหลเยิ้ม ไข่เก่าแผ่ออก ไข่แดงแบนกว่าและมักเลื่อนไปข้างหนึ่ง ไข่ขาวบางไหลเป็นแอ่งกว้างทั่วจาน มหาวิทยาลัยฟลอริดาก็อธิบายความต่างไว้แบบเดียวกัน

แล้วก็ดม ไข่เสียมีกลิ่นเหม็นตอนตอกหรือผ่า ทั้งไข่ดิบและไข่สุก ตามที่หน่วยบริการวิชาการบอก ไข่ฟองไหนดูแปลกหรือกลิ่นแปลก ให้ตอกลงชามก่อนแล้วค่อยตัดสินใจ อย่าตัดสินตั้งแต่ยังไม่ตอก

บางทีเจอจุดเลือดหรือจุดเนื้อเล็ก ๆ จุดพวกนี้มาจากเนื้อเยื่อของแม่ไก่เอง ไม่ใช่ตัวอ่อน เพราะไข่ที่ขายทั่วไปส่วนใหญ่ไม่มีเชื้อ ตามคำอธิบายของมหาวิทยาลัยวิสคอนซิน มาตรฐานของไทยยอมให้มีจุดแบบนี้เฉพาะเกรด B และกว้างไม่เกิน 0.3 เซนติเมตร

ลอยน้ำแล้วบอกอะไรได้จริง

ค่อย ๆ หย่อนไข่ลงชามน้ำ ไข่สดจมและนอนราบ ไข่ที่เก่ากว่าตั้งขึ้นหรือลอย ตามที่หน่วยบริการวิชาการในสหรัฐอเมริกาอธิบาย ต้นเหตุคือช่องอากาศ น้ำออกจากไข่ไปเท่าไร ช่องอากาศก็โตขึ้นเท่านั้น จนวันหนึ่งมีอากาศพอพยุงไข่ให้ลอย

แต่มีข้อจำกัดอยู่สองข้อ ข้อแรก วิธีนี้วัดขนาดช่องอากาศ ซึ่งบอกอายุและสภาพที่เก็บเป็นหลัก ไข่ที่ลอยคือไข่เก่า แต่ลอยอย่างเดียวยังไม่ได้แปลว่าเสีย ตามที่หน่วยบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยเนบราสกา-ลินคอล์นบอก ข้อสอง ไข่ที่จมก็ยังไม่ได้ดมหรือดูข้างในเลย ลอยน้ำจึงใช้ดูอายุคร่าว ๆ แล้วให้จานกับจมูกตัดสินเป็นด่านสุดท้าย

สรุปสั้น ๆ

  • ไข่สดมีช่องอากาศเล็ก ไข่ขาวข้นใส และไข่แดงกลมอยู่ตรงกลาง
  • เกรด AA, A และ B ของไทยยอมให้ช่องอากาศลึกได้ไม่เกิน 0.3, 0.5 และ 0.8 เซนติเมตร
  • ตอกไข่ลงจานบอกได้มากกว่าดูเปลือกทุกวิธี
  • ลอยน้ำบอกขนาดช่องอากาศ จึงบอกอายุ ไม่ได้บอกว่าไข่เสีย
  • วันที่บนแผงเป็นแค่แนวทาง ตาและจมูกเป็นตัวให้คำตอบ

คำถามที่พบบ่อย

เอาไข่ไปลอยน้ำแล้วไข่ลอยแปลว่าไข่เสียแล้วหรือเปล่า

มหาวิทยาลัยเนบราสกา-ลินคอล์นระบุว่าไข่ที่ลอยคือนไข่เก่า แต่การที่ไข่ลอยน้ำอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าไข่เสีย

ไข่ในตู้เย็นเก็บได้นานแค่ไหนกว่าจะลดเกรด

มหาวิทยาลัยฟลอริดาระบุว่าไข่ที่แช่ตู้เย็นจะตกจากเกรด AA เป็น A ในราว 1 สัปดาห์ และจาก A เป็น B ในราว 5 สัปดาห์

จุดเลือดในไข่เกิดจากอะไรและกินได้ไหม

มหาวิทยาลัยวิสคอนซินระบุว่าจุดเลือดและจุดเนื้อมาจากเนื้อเยื่อของแม่ไก่ไม่ใช่ตัวอ่อน เพราะไข่ที่ขายทั่วไปไม่มีเชื้อ

แหล่งข้อมูล