น้ำผลไม้คั้นเย็น พาสเจอร์ไรส์ และ HPP ต่างกันอย่างไร.

คั้นเย็นบอกวิธีคั้น พาสเจอร์ไรส์กับ HPP บอกว่าคั้นแล้วเอาไปทำอะไรต่อ ส่วนชื่อบนฉลากไทยดูที่ว่าในขวดมีผลไม้อยู่เท่าไร

สามคำนี้ตอบคนละคำถาม คั้นเย็นบอกว่าน้ำออกมาจากผลไม้ด้วยวิธีไหน พาสเจอร์ไรส์กับ HPP (high pressure processing หรือใช้แรงดันสูง) บอกว่าคั้นเสร็จแล้วเอาน้ำไปทำอะไรต่อเพื่อลดเชื้อโรคอันตราย ขวดเดียวจึงเป็นได้ทั้งคั้นเย็นแล้วพาสเจอร์ไรส์ หรือคั้นเย็นแล้วผ่าน HPP ส่วนชื่อบนฉลากที่กฎหมายไทยกำหนด ไม่ได้ดูวิธีพวกนี้เลย ดูแค่ว่าในเครื่องดื่มมีผลไม้อยู่เท่าไร

วิธีคั้น กับอีกสองวิธีหลังคั้น

คั้นเย็น (cold-pressed) พูดถึงขั้นตอนคั้นอย่างเดียว บดผักผลไม้ใส่ถุงที่น้ำซึมผ่านได้ แล้วกดแรง ๆ จนน้ำแยกออกจากกาก ตามที่เอกสารข้อมูลของ Rutgers University อธิบายไว้ คั้นเสร็จแล้วน้ำผ่านอะไรมาอีก คำนี้ไม่ได้บอก ประกาศของไทยเรื่องเครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทก็ไม่มีคำนี้ คั้นเย็นจึงเป็นคำที่ผู้ผลิตใช้เล่ากันเอง ไม่ใช่ชื่อบนฉลากที่กฎหมายนิยามไว้

พาสเจอร์ไรส์ (pasteurisation) ใช้ความร้อน ร้อนพอจะฆ่าเซลล์เชื้อก่อโรคที่ยังมีชีวิตและกำลังโต ตามคำอธิบายขององค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกา (US FDA)

HPP ไม่ใช้ความร้อน ปิดน้ำผลไม้ไว้ในแพ็กให้สนิทก่อน แล้วเอาทั้งแพ็กไปอัดแรงดันสูงมากช่วงสั้น ๆ งานวิจัยเรื่องน้ำผลไม้ใช้แรงดัน 400 ถึง 600 MPa นาน 1 ถึง 15 นาที MPa คือเมกะปาสกาล หน่วยวัดความดัน

กฎความปลอดภัยของสหรัฐอเมริกากับของไทย

ในสหรัฐอเมริกา ผู้ผลิตน้ำผลไม้ส่วนใหญ่ต้องลดเชื้อโรคอันตรายตัวที่ทนที่สุดในกลุ่มที่ต้องระวังลงให้ได้อย่างน้อย "5-log" หรือลดลง 100,000 เท่า ตามที่ US FDA อธิบาย จะใช้วิธีไหนก็ได้ กฎไม่ได้บังคับ ใช้ความร้อนได้ ใช้แสงอัลตราไวโอเลตได้ งานวิจัยก็บอกว่า HPP ไปถึงเป้าเดียวกันได้โดยไม่ต้องใช้ความร้อน น้ำผลไม้ที่ไม่ได้ผ่านขั้นนี้ โดยทั่วไปต้องมีคำเตือนบนแพ็กว่ายังไม่ได้พาสเจอร์ไรส์ และอาจมีแบคทีเรียอันตราย

ของไทยอยู่ในประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องเครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท เกณฑ์จุลินทรีย์ของเครื่องดื่มพร้อมดื่มมีดังนี้

  • โคลิฟอร์มแบคทีเรียต่ำกว่า 2.2 ต่อ 100 มิลลิลิตร
  • ตรวจไม่พบอีโคไล (E. coli)
  • ยีสต์และราต่ำกว่า 1 ต่อมิลลิลิตร สำหรับเครื่องดื่มที่สเตอริไลส์หรือยูเอชที (UHT อุณหภูมิสูงพิเศษ ใช้ความร้อนแรง)
  • ยีสต์และราต่ำกว่า 100 ต่อมิลลิลิตร สำหรับเครื่องดื่มที่ใช้วิธีอื่น

หาคำว่าพาสเจอร์ไรส์ คั้นเย็น หรือ HPP ในประกาศนี้ไม่เจอเลย เรื่องยีสต์และราแบ่งเครื่องดื่มไว้แค่สองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งสเตอริไลส์หรือยูเอชที อีกกลุ่มคือที่เหลือทั้งหมด

เก็บอย่างไร

เก็บตามที่พิมพ์ไว้บนแพ็ก น้ำผลไม้ผ่านวิธีไหนมา มีผลกับเวลาที่เก็บได้จริง ในห้องแล็บเคยมีการศึกษาหนึ่ง เอาน้ำคั้นต้นอ่อนข้าวที่ผ่าน HPP ไปเก็บที่ 4 องศาเซลเซียส ตลอด 12 สัปดาห์ตรวจไม่พบยีสต์ รา และแบคทีเรียทั้งหมด ส่วนน้ำที่ไม่ได้ผ่าน HPP มีจุลินทรีย์โตตั้งแต่สัปดาห์แรก แต่นี่เป็นการศึกษาเดียว กับน้ำผลไม้ชนิดเดียว เอาไปรับรองขวดไหนบนชั้นไม่ได้

"100%" บนฉลากไทยหมายถึงอะไร

ชื่อที่เครื่องดื่มผลไม้ใช้ได้ ก็อยู่ในประกาศฉบับเดียวกัน ผลไม้มากน้อยแค่ไหน ชื่อก็เปลี่ยนไปตามนั้น

  • "น้ำ (ชื่อผลไม้) 100%" ใช้กับเครื่องดื่มที่ทำจากผลไม้ล้วน
  • "น้ำ (ชื่อผลไม้) 100% จากน้ำ (ชื่อผลไม้) เข้มข้น" ใช้กับเครื่องดื่มที่เอาน้ำผลไม้เข้มข้นมาเติมน้ำกลับจนเท่ากับน้ำผลไม้ 100% ในชื่อต้องมีคำว่า "เข้มข้น"
  • "น้ำ (ชื่อผลไม้) (ตัวเลข)%" ใช้กับเครื่องดื่มที่มีผลไม้อย่างน้อย 20% ตามน้ำหนัก แต่ไม่เข้าเกณฑ์ชื่อ 100% ต้องบอกเปอร์เซ็นต์ด้วย
  • "น้ำรส (ชื่อผลไม้) (ตัวเลข)%" ใช้กับเครื่องดื่มที่มีผลไม้ไม่ถึง 20% ตามน้ำหนัก
  • "น้ำหวานกลิ่น (ชื่อผลไม้)" ใช้กับเครื่องดื่มหวานที่กลิ่นผลไม้มาจากกลิ่นสังเคราะห์

คำว่า "รส" คำเดียว ความหมายต่างกันมาก ขวดชื่อ "น้ำรส" ที่ตัวเลขต่ำกว่า 20% เป็นเครื่องดื่มแต่งกลิ่นรส ไม่ใช่น้ำผลไม้แบบ 100%

สรุปสั้น ๆ

  • คั้นเย็นบอกแค่ว่าคั้นอย่างไร ไม่ได้บอกว่าคั้นแล้วทำอะไรต่อ
  • พาสเจอร์ไรส์ใช้ความร้อน HPP ใช้แรงดันสูงมากโดยไม่ใช้ความร้อน ทั้งคู่มีไว้ลดเชื้อโรคอันตราย
  • กฎไทยกำหนดเกณฑ์จุลินทรีย์ของเครื่องดื่มในภาชนะปิดสนิท และตั้งชื่อเครื่องดื่มผลไม้ตามปริมาณผลไม้ ไม่ได้ดูวิธีคั้นหรือวิธีที่ทำต่อหลังคั้น
  • ในสหรัฐอเมริกา น้ำผลไม้ที่ไม่ผ่านเกณฑ์ 5-log ต้องมีคำเตือนบนฉลาก
  • จะเก็บน้ำผลไม้ขวดไหนอย่างไร ยึดวิธีเก็บที่เขียนบนแพ็กเป็นหลัก

คำถามที่พบบ่อย

คั้นเย็นต่างจากพาสเจอร์ไรส์และHPPยังไง

คั้นเย็นบอกวิธีแยกน้ำจากผลไม้ ส่วนพาสเจอร์ไรส์และHPPคือวิธีจัดการหลังคั้นเพื่อลดเชื้อโรค

วิธีพาสเจอร์ไรส์กับHPPต่างกันตรงไหน

พาสเจอร์ไรส์ใช้ความร้อนเพื่อฆ่าเชื้อโรค ส่วนHPPใช้วิธีอัดแรงดันสูงมากโดยไม่ใช้ความร้อน

ฉลาก100เปอร์เซ็นต์ในไทยดูจากอะไร

กฎหมายไทยกำหนดชื่อตามปริมาณผลไม้ โดยน้ำผลไม้ 100 เปอร์เซ็นต์ต้องทำจากผลไม้ล้วน

แหล่งข้อมูล